20 Lat Sceny Operowej W Lodzi [antikvár]

O KULTURZE WSPÓtCZESNEJ tODZIZalozenia przebudowy i dalszego rozwoju miasta sq dalekosi^zne, niemal wkraczajq w nast?pne- stulecie. Jest to wizja przyszfej to-dzi, miasta, które niemal od lat stu wyprze-dzilo - swym rozwojem ekonomicznym i podej-mowaniem rozwiqzywania nabrzmiatych proble-mów spoleczno-politycznych - inne wielkie sro-dowiska miejskie w kraju. Zarysowuje si? w pracowniach urbanistów wszelkich kategorii, w rozwazaniach socjologów i spekulacjach fu-turologów obraz todzi i jej spoleczenstwa. Obok czynników ekonomicznych, demograficz-nych, przestrzennych i urbanistycznych pra-gniemy poznac pakiet potrzeb przyszylych lo-dzian w dziedzinie uslug kulturalnych, ich pra-gnienia i mozliwosci zaspokojenia w tym za-kresie.Stusznie tez wizjonerzy kultury miasta u pro-gu 2000 roku czyniq bilans naszych dotychcza-sowych sukcesów a szczególnie, gdy przyst?-pujq do inwentaryzacji osiqgniec za ludowego wtadania w ciqgu ostatnich 30-tu lat, kiedy sporzqdzaj^ katalog potrzeb opieraj^c si? na do-tychczasowych zdobyczach, a czasem siegajqc gtebiej w przesztoác do fódzkiej tradycji robot-niczej Czerwonej todzi.Zreby kultury wspólczesnej todzi wylanialy sie w latach, gdy miasto po zwyci^skim roku 1945 przejmowato na siebie zast$pczo trudy i obowiqzki zburzonej stolicy oraz przyjmowato w swe mury licznych reprezentantów polskiej nauki i srodowisk twórczych. Dzi$ki zyczliwej atmosferze miasta i jego spoleczenstwa, dzi?-ki rosnqcemu mecenatowi lódzkiej klasy ro-botniczej, socjalistycznym zaktadom pracy przy inspiracyjnym dziataniu wtadz politycznych i miejskich, zgromadzeni i ciqgle naptywajéicy, do na pozór nie zniszczonej todzi uczeni, artyáci, literaci i twórcy o wielkich nazwiskach i po-waznym dorobku organizowaii w tym wlók-niarskim okregu nowe wartosci, na które miasto czekato dziesi^tki lat a spotecznosc tódzka podjQta starania, a potem walke co najmniej od potowy XIX stulecia.Wielkie zasadnicze przemiany polityczno-spo-teczne, gospodarcze i kulturalne todzi zapo-czqtkowane przed niespelna 30 laty nie wyrosty na zupelnie surowym korzeniu, mimo bezwzgled-nego rudungu hitlerowskiego okupanta okresu II wojny swiatowej.ROMAN KACZMAREKPod teutonskim butem rozsypafa si? organi-zacja oswiaty, nauki i kultury, pod takimze cio-sem kruszyly si? pomniki narodowej chwaly i sfawy, pod nieustajqcym terrorem gin?li twórcy i dzialacze po obu stronach zasieków getta, murów wiQzierí tódzkich, a szczególnie obozu na Radogoszczu. Nie zdolano jednak zatrzec dorobku walki o spoteczne i narodowe wyzwo-lenie, o polskosc tego miasta i jego kultury, którq tworzyíy pokolenia ludzi pracy.W odbudowie nauki w latach po roku zwy-ci^stwa nawiqzywano do dzialalnosci w todzi w poprzednich okresach towarzystw nauko-wych z Towarzystwem Przyjaciót Nauk na czele; do pracujqcego oddziafu Wolnej Wszechnicy Polskiej, do uczonych tej miary co Seweryn Sterling, Teodor Vieweger, Ignacy Rolinski. IMa ich i innych doáwiadczeniach wznoszono po wojnie gmach Uniwersytetu tódzkiego, Poli-techniki, nastepnie Akademii Medycznej i wielu pózniej dziafajqcych uczelni.Znakomici pisarze osiadajqcy przelotnie lub czasem na state pamietali, ze w tym miescie i czQsto o jego ludziach tworzyli pomniki lite-rackiej kultury: Reymont, Artúr Glisczynski, Zygmunt Bartkiewicz, Tuwim, Witold Wandur-ski. Oni ofiarowali miastu Ziemi? obiecanq", Z mroku i dymu" (poezje), Zle miasto" (re-portaze), Kwiaty polskie", Sadze i zloto" (wiersze).Gdy Teatr Wojska Polskiego po dlugiej bo-jowej drodze otwieral na nowo kart? historii lódzkiej sceny, Wladyslaw Krasnowiecki i jego aktorzy wiedzieli wiele o polskich i postepo-wych tradycjach teatralnych todzi, (o Modrze-jewskiej i Solskim, Cwiklinskiej i Zelwerowi-czu, glównie jednak o twórczych i rewolucyj-nych inscenizacjach Leona Schillera, ale takze0Scenie Robotniczej" Witolda Wandurskiego1Teatrze Popularnym Jozefa Pilarskiego i Je-rzego Zawieyskiego).Odradzajqce si? zycie muzyczne nawiqzywato do bogatych, pelnych trései artystyeznyeh dzie-siqtków lat z XIX i XX stulecia; do estrady Domu Koncertowego, prezentuj^cego swiatowy re-pertuar rinuzyczny, najwybitniejszych wirtuozów (z Paderewskim i Rubinsteinem), dyrygentów, znakomite orkiestry i zespoiy kameralne; do licznych chórów i orkiestr robotniczego miasta; do wystawianych oper i operetek; do rodzimej orkiestry symfonicznej i filharmonii.