Kraków [antikvár]

Nie od razu Krakow zbudowano — Nie od razu nad falq wislanq, Lecz po latach dopiero — po wielu Zajasnialy te mury Wawelu Przyszli tedy mularze i ciesle — Kazdy w swoim wytrawny rzemiesle — Nowe, trwalsze budowali mury, Dostojniejszej z dnia na dzien struktury • Stanql Krakow w zywej aureoli: Nie od razu — powoli — powoli — Nad tq, falq — nad falq wislanq — Nie od razu Krakow zbudowano Antoni Lange W mroku prastarej legendy Krakow lezy w poludniowej cz?sci ziem polskich, nad krftn wst?g!i Wisly, posröd malowniczych lesistych wzgorz, na przedpolu uroczych Beskidow i granitowych Tatr, ktöre dum-nie ku obtokom dzwign^ly osniezone skaliste szczyty. Przed wielu tysiqcami lat, w epoce geologicznej zwanej plei-stoceiisk^, kiedy na obszary Europy srodkowej nasuwaty si? pot?zne zwaty skandynawskich lodowcöw, po raz pierwszy pojawili si? w tych stronach ludzie, pierwsi zarazem mieszkan-cy pöinieiszej ziemi krakowskiej. Badania archeologiczne wy-kazaly, ze pocz^tki Krakowa si^gaj^ niew^tpliwie okresu pradziejowego. Na podstawie tych badaii udalo si? stwier-dzic, ze jui w okresie trzeciego z kolei nasuni^cia si? pöl-nocnego Igdolodu, ktöry sw^ skotup^ si?gn^t do Polski srodkowej, na obszary ziemi krakowskiej weszli pietwsi ko-czuj^cy iowcy. 2lywnosc i odzienie zdobywali myslistwem w borach limbowych i modrzewiowych lub na przestronnych moczarach i stepach, a schronienia uzyczaty im ziemianki i ju-rajskie pieczary, gdzie pozostaty liczne siady tych pierwszych osadniköw ziem polskich. Faun? öwczesnq reprezentowaty Stada renow, mamuty," nosorozce wlochate i niedzwiedzie ja-skiniowe. Wczesniejsze badania wykryly na lessowych stokach wzgorza bl. Bronistawy i Sowiiica okazy przemyslu oryniackie-go sprzed okoto pi?cdziesieciu tysi?cy lat. W s^dziedztwie kopca Kosciuszki natrafiono na narz?dzia lowieckie, sporzq-dzone z kosci mamuta. W toku nowszych badaii, przeprowa-dzonych na Tvzgörzu wawelskim, stwierdzono we wschodniej cz?sci skalnego masywu istnienie zagt?bieh, tak zwanych kie-szeni krasowych, w ktörych znaleziono siuzqce do polowania, prymitywnie okrzesane narz?dzia krzemienne, jeszcze starsze od zabytköw przemysiu oryniackiego. Zdaniem badaczy pa-leolitu s^ to slady bytowania koczowniköw w tych stronach przed okolo stu tysiqcami lat. Obok sladöw z epoki paleolitu stwierdzono na terenie dzi-siejszego Krakowa i okolicy liczne slady zasiedlen neolitycz-nych 2 okresu 2500-1700 lat przed nasz^ erq. ^W epoce brqzu, ustalonej na lata Tjoo-ioo przed nasz^ er^, pojawia si? na ob- szarach ziemi krakowskiej ludnosc, po ktörej pozostaly liczne slady osad obronnych i otwartych, cmentarzysk cialopalnych i przedmiotöw z br^zu i gliny. Ludnosc ta uwazana jest za przynalezn^ do plemion praslowianskich, zwiqzanych jeszcze wspölnotq j?2ykowq, a slady jej dzialalnosci sq okreslane nazwg kultury luzyckiej. Kultura ta skrystalizowala si? okolo 1300 r. przed naszq erq na ziemiach polskich, a najcenniejszq jej pozostalokiq jest obronna osada rzemieslniczo-handlowa w Biskupinie. Na obszarze Krakowa i okolic bogate slady tej kultury si?gaj4 do poczqtkowych okresöw epoki zelaza, przy-padajqcej na lata od 700 przed naszq er^ do 600 naszej ery. Wykopaliska pozwalajq stwierdzic pojawienie si? na tych ob-szarach w ostatnich czterech wiekach przed naszq erq przyby-szöw pochodzenia prastowianskiego, reprezentujqcych kultur? zwanq pomorskq. Okolo 300 r. przed naszq erq dotarli na te-rytorium Malopolski Celtowie, ktörzy posiadali znacznie wyz-szy stopien kultury i rozwoju stosunköw gospodarczo-spotecz-nych niz ludnosc iuzycka i pomorska. Pozostaly po nich piece do wytapiania rudy zelaznej i wypalania naczyii, odnaleziono nawet na terenie Krakowa par? celtyckich monet zlotych, opartych na wzorach grecko-macedonskich. Celtyckie pocho-dzenie wykazuje nazwa Carrodunum, zapisana w II wieku naszej ery przez aleksandryjskiego geografa Ptolomeusza, a uwazana przez licznych badaczy za nazw? dawnej osady celtyckiej nad Wislq, identycznej byc moze z pra-Krakowem. W ci^gu czterech pierwszych stuleci naszej ery szlakami wio-dqcymi przez. obszary pozniejszej Polski przeciqgaly karawany rzymskich kupcöw, ktörych celem by!o dotarcie do wybrzezy Baltyku po ztocisty jantar, tak wysoko ceniony na rynkach Rzymu. Udokumentowaniem ozywionych stosunköw handlo-wych 2 Rzymem S4 na terenie Krakowa i okolicy liczne znale-ziska przedmiotöw pochodzenia rzymskiego, wsröd ktörych znajdujq si? monety z röznych okresöw cesarstwa. Z tymi cza-sami wiqzq si? röwniez donioste odkrycia archeologiczne doko-nane na lewym brzegu Wisly, mi?dzy Krakowem a Nowym Brzeskiem. Na cz?sci tego obszaru, w bezposrednim sisied2twie 15