Kraków [antikvár]

WSTLPRok 1619. Amsterdamskg drukarni? Justusa Hondiusa opuszcza miedzioryt Mateusza Meria-na wyobrazajgcy Kraków w ujfciu panoramicznym. Opatrzöny jest znamiennym napisem: Cracovia totius Poloniae urbs celeberrima atque amplissima Regia atque Academia insignis. Tak w Europie na poczgtku XVII stulecia okresiano Kraków. Byl on w owym czasie duz;j metropolis iudng, zasobng w bogactwa gromadzone od wieków. Pifkno wspanialych zabyt-ków, dzieje Krakowa jako byiej stolicy Polski, rozslawily to miasto i sprawily, ze Kraków byl i jest ehetnie odwiedzany przez cudzoziemców. Nagromadzone tutaj dziela sztuki dajg chlub-ne swiadectwo poiskiej kulturze, slawigc artystów i mecenasów. Juz z oddali miasto wita przy-byszów urzekajqcg panoramíj; poíozone w kotiinie, zachwyca iiczbg wiez koscieinych i monu-mentalnych zabytków architektury swieckiej. Jest dzisiaj siedzibq wladz wojewódzkich, rzym-skokatoiiekiego arcybiskupstwa, waznym centrum zycia naukowego i kuituralnego oraz osrod-kiem przemyslowym. Herb miasta to tarcza niebieska z bramg o trzech wiezach, w srodku bra-my na czerwonym polu orzel bialy z korong. Sztandar Krakowa sktada si? z barwy bl?kitnej i biaiej. Kulturze Krakowa, skarbom sztuki znajdujgcym si? w tym dziwnym, nasyconym historig mies-cie, poswifcone b?dq daisze stronice tej ksigzki. Sztuka Krakowa moze byc bez przesady trakto-wana jako pars pro toto sztuki poiskiej, bowiem wi^kszosc zjawisk artystyeznyeh tutaj brala swój poczqtek. Od XI w. stolica panstwa, pózniej miejsee koronaeji i pogrzebów królewskich, peine niezmierzonych skarbów kultury narodowej, siedziba najstarszego w Polsce uniwersytetu. Czym byl i jest Kraków w kulturze narodu polskiego?Od najwczesniejszych wieków miasto przewodzilo poiskiej polityce i kulturze. Tutaj od XI wieku miescila si? siedziba wiadców, a stoleezna rola Krakowa zostala potwierdzona od poczgtku XIV wieku. W ciggu niemal tysigca lat ksztaitowalo si? centrum historyezne i urbanistyezne miasta, naiezgeego do najbardziej godnych uwagi artystyeznyeh kompleksów europejskich. Niemal wszystkie epoki artystyezne pozostawily jakis álad. Tutaj miescila si? siedziba królewska oraz katedra, w której koronowano i grzebano polskich monarchów. Od sredniowiecza Kraków zajgl naczelne miejsee w kulturze poiskiej. Na dworze ksigzfcym dzialala kancelaria, tutaj tez powstala pierwsza polska krónika. Tu wreszcie przy katedrze funkejonowala szkola katedralna i zwiqzana z nig bibliotéka. W skarbeu katedralnym strzezono bacznie koron królewskich. Z Krakowem wigze si? najlepsze przyklady sztuki romaiiskiej i gotyekiej. W sredniowieczu tu rozwijala si? literatura i muzyka. Gdy miasto stalo si? miejscem koronaeji (1320) i oficjalní} rezy-dencjq panujqcego, kultura dworska promieniowaia z Krakowa na prowincj?. Powolany do zycia uniwersytet przyciqgai studentów z calej Europy. Kwitla kultura artystyezna. Podobnie bylo w XVI stuleciu. W okresie renesansu Kraków byl glównym osrodkiem kultury literackiej i perig sztuki. Mecenat królewski i mieszczanski oddzialywal szeroko. Rok 1609 stal si? zwrotnym momentem w dziejach Krakowa. Miasto przestalo byc rezydenejg królewskg. Zachowalo jednak przywilej stolecznego miasta miejsea koronaeji i pogrzebów. Przestrzegano tego wiernie w Rzeczypospolitej Szlacheckiej. Odtgd doszia kolejna, nie mniej istotna, funkeja sanktuarium zycia narodowego. W tych nie najlepszych latach, pelnych wojen i gwaltów, Kraków urastal do symbolu dobrych chwil w historii narodu. Byl przeciez za Piastów i Jagiellonów swiadkiem wznioslych momentów. Ten stan potrwa do konca XVIII wieku. W okresie zaborów Kraków owiany iegendg dziejów spelnil olbrzymií} roi? w krzewieniu i pod-trzymywaniu swiadomosci narodowej. Mury, kamienie tego zaczarowanego miasta mówily o przeszlosci, tej dobrej, znakomitej, godnej pami?ci. Wi?cej uczyly historii, dawaly szans?25 identyfikaeji narodowej, wstrzgsaly sumieniem Polaków. Tg zawiig, moze nieeo patetyezng sym-