Swiat Kopernika [antikvár]

Wstçp Wspólczesne oblicze swiata jest wynikiem pracy r^k i umyslów ty-siçcy pokolén ludzkich. W ogromnej wiçkszosci byli to twórcy bezimienni; o niektórych jednak pamiçc przetrwala; o tych, którzy wywarli pewne piçtno na bieg historii. Krzysztofa Kolumba uczy-niio slawnym odkrycie Nowego Swiata. Równie slawny stal siç Mi-kolaj Kopernik, który w tym samym mniej wiçcej czasie odkryl: nowy wszechswiat. Odkrycia geograficzne s^ zrozumiale nawet wtedy, gdy informujemy 0 nich bez obszernych komentarzy. Czym innym s^ odkrycia astro-nomiczne; ich zrozumienie wymaga znajomosci tego, co siç dzialo 1 dzieje na niebie. Na tym niebie, które w Polsce jest najczesciej pokryte chmurami, a w noce pogodne jest dostçpne tylko dla tych, którzy mieszkaj^ z dala od silnie oswietlonych miast. W naszym albumie odkrycie Kopernika mozemy podac jedynie w formie schematu myslowego, bez odwolywania siç do obserwacji, a wiçc do tego, co jest swego rodzaju gleb^, na której wyrastaj^ idee astronomiczne. Odkrycie Kopernika ujçto kiedys w Polsce dose lapidarnie: „wstrzy-mal Slonce, ruszyl Ziemiç". Zdanie to w dzisiejszym slownictwie naukowym brzmialoby: przeniósl uklad odniesienia z Ziemi do Slonca. Dzis tç czynnosc myálow^ potraíi wykonac kazdy Student fizyki czy astronomii. Na to jednak, by ona siç staía czyms az tak prostym, trzeba bylo, by ktos kiedys pierwszy jej dokonal. Kopernik dokonal jej wtedy, gdy o wzglçdnosci ruchu nie moglo byc jeszcze mowy. Byl prekursorem zasady wzglçdnosci ruchu, odkrytej pózniej przez Galileusza. W pewnym sensie byl prekursorem Newtona, poniewaz w tym, i tylko w tym ukladzie (który wybral dla przyszlych pokolén Kopernik) mozna bylo w sposób rozs^dny stworzyc dynamikç ukla-du planetarnego. Wszystko to dzialo siç w czasach, gdy od wielu wieków, poprzedza-j^cych smiaie wyst^pienie Kopernika, astronomia byla nauk^ na wskros dogmatyczn^. Model geocentryczny wszechswiata, zapozy-