Sztuka Wietnamu [antikvár]

cfzytelnik, który wezmie tç ksiiizkç do rçki, uzyska pewnci sumç informacji i ufamy, ze zafascynuj^ go artystyczne skarby Wietnamu.Historia i teória sztuki, a w szczególnosci azjatyckiej plastyki buddyjskiej i wspólczesne], nie sq, przedmiotem naszych studiów i zainteresowan zawodo-wych. Jestesmy po prostu amatorami, ale amatorami pelnymi entuzjazmu. W czasie dlugich podrózy po Azji przyswoilismy sobie podstawowy zasób pojçc dotyczq^cych twórczosci Wietnamu i nauczyUsmy siç odrózniac jej cechy najprawdziwiej wlasne. Przemierzaj^c ten kraj staralismy siç zrozumiec jç-zyk jego sztuki; jçzyk tylko tej sztuce wlasciwy, nie daj^cy siç przetluma-czyc i nigdzie indziej nie uzywany.Sztuka ta olsniewala nas w muzeach Hanoi i na drogach wlőczçgi po kraju. Zrobilismy tysi^ce zdjçc: pos^gów, obrazów, budynków i drobnych zabytków. Odwiedzalismy wietnamskich malarzy i rzezbiarzy. Zatrzymywalismy siç przy kazdej budowli lub pos^gu, które nas zafrapowaly. W malej wiosce w glçbi dzungli sfotografowalismy kadzielnicç na oltarzu swi^tyni. Na terenie dotkniçtym wojnq, wyci^gnçlismy z ruin zwalone rzezby kamienne, które zdobily grobowiec Do, slawnego generala z XV wieku. Ustawialismy je i foto-grafowali. Jezeli rozwi^zanie zagadki tego, cosmy znalezli, bylo zbyt trudne, prosilismy wietnamskich historyków sztuki, by wyjasnili nam pochodzenie przedmiotu, jego wiek i przeznaczenie.Bywalo zreszt^ i tak, ze nawet wietnamscy przyjaciele nie umieli okreslic naszych znalezisk. Trafihsmy, na przyklad, wsród ruin przydroznej swi^tyni, na plaskorzezbç w kamieniu, przedstawiaj^c^ piçc tygrysów. Nie wygl^daly groznie, ale niczego ponadto nie zdolaliámy siç od nikogo dowiedziec. Bylo to w roku 1959, zaledwie piçc lat po wojnie, która zniszczyla pólnocn^ czçsc kraju.Podjçhsmy wiçc systematyczne studia nad juz opracowanymi zabytkami sztuki Wietnamu Pólnocnego. Poznalismy sklasyfikowane przez francuskich i wietnamskich specjalistów rzezby zdobi^ce swi^tynie w But-thap i Thai--phuong, a sposród mniej zbadanych - znajdujq^ce siç w skalnej swiq^tyni Chua-tram i swi^tyniach Chua-tay, przyczepionych do zboczy lub wykutych w skale. Utrwalilismy na negatywach zbiory muzeów Hanoi. Muzea te, zwlaszcza Muzeum Historyczne, s^ bardzo bógate - a przeciez obejmuj^ zaledwie CZÇSC skarbów sztuki wietnamsldej.W Phat-tich, osrodku zycia umyslowego wietnamskiej dynastii buddyjskiej z XI wieku, obejrzeüsmy piçknL| kamienníj,, trzymetrowej wysokosci statuç