Bővebb ismertető
Utuagi írst^pneSluchajqc muzykl, nie zastanaiuiamö si^ nad tym, jak skoraplikoiuanym zagadnieniem jest przeniesie-nie na papier myáli muzycznej i ujyrazenie róznego rodzaju znakami. umoiunymi okreáleniami slou^nymi i ich skróiami ujszystkich najdrobniejszych szcze-gólóuj potrzebnych do tego, aby luykonaujca mógl na síüym insirumencie odtiuorzyé dzielo zgodnie z ujyobraíniq kompozytora.Nie zasíanairiamy róiuniez i nad tym, czym jest dia ujykonaujcy umiej^inoáő írlaéciiDego odczy-tania tekstu muzycznego. Wpraujny i dobrze u;y-szkolony instrumenlalista rozumieő musi kazdy naj-drobniejszy szczegól drukoiuanego teksiu, musi prócz tego umieé czytaé mi^dzy uiierszami" - z treéci oraz faktury granej muzyki domyálió si? u;szystkiego, co nie zostalo zasygnalizowane znakami graficznymi. Do kazdego szczegóhi musi umieé dobraó odpoiuie-dni^ technika wykonaujczq, zastosowaé odpouiiednie érodki ujyrazu.Zasadniczy tekst muzyczny na pi^ciolinii, uj^ty u} podzial metryczny z oznaczeniem tempa, kompo-zytor opatruje calym szeregiem wskazówek. Odno-sz^ si^ one do agogiki (odchyleá od zasadniczego tempa), dynamiki i strony ujyrazoujej. Specjalne, szczególouje ujskazóu^ki doíyczq artykulacji. Lecz utwór koncertoiuy nie moze byé znakami graficznymi przeladoujany kompozytor i ujydawca ograniczyé si^ muszq do najkonieczniejszych, wi^z^cych si^ naj-áciélej ze strony myrazouj^ utmoru. Sara charakier muzyczny kazdego fragmentu powinien wykonaiucy nasun^é wlaáciujy dobór artykulacji.Co oznacza uj muzyce slou;o artykulacja"? Pod-staujou;e znaczenie tego sloiua, przej^tego z laciny, tű rozczlonkomanie". W odniesieniu do moiuy lu-dzkiej terminem tym okreála si? ruchy u^ykonyujane za pomocq narz^dóm moujy, a przyczyniaj^ce si^ do ujytu;arzania glosek, .a ují^c ksztaltuj^ce w peujien sposób mouj§ ludzkq. Artykulacja w znaczeniu mu-zycznym to sposób ujydobyujania z instrumentu róznych rodzajóuj brzmieó. Odnosi si? to zarówno do poszczególnych díiui?kóiu, jak i do ich zestaujóuj i grup, a takze do mzajemnej korelacji sqsiaduj^cych z sobq díuji^kóu; w danym kontekácie. Do zaga-dniei) artykulacji nalez^: sposób nadania díuji?kou)i tej czy innej pr?znoéci i dhigoéci brzmienia (nieza-leznej od notoiuanej ujartoáci rytmicznej), sposób tlumienia mybrzmieú, umiej?tnoá6 stosoujania od-dechóuj (muzycznych znakóru przestankowych) i ce-zur ruchoujych oraz grupoujania ditui^kóu; u) jedno-stki tujorzqce caloéó pod ujzgl^dem ruchoujym i roz-machomo-impulsoujym.W ujykonawstwie muzycznym zagadnienie artykulacji jest róujnie wazne jak dobra wymowa w sztuceaktorskiej. Dia móujcy czy aktora níenaganna dy-kcja jest podstaujowym ujarunkiem artystycznego oddzialyujania na odbiorc?; podobnie odtujórca muzyczny znaó musi tajniki techniki wykonawczej ujszystkich rodzajóuj artykulacji i umieó dobraé ujía-áciujq ariykulacj? stosou;nie do treáci granego utuioru.Nie b?dzie przesad^ stu;ierdzenie, ze instrumenty smyczkouje ze skrzypcami na czele posiadajq naj-bogatszy arsenal érodków ujykonaujczo-artykulacyj-nych. Tajemnica tego bogactu;a lezy u) technice srayczka, który jest narz^dziem niezmykle czulym; pr?l jego posiada spr^zystoáó, a specyficzne lulaéci-ujoéci drgania pr?ia spraujiajq, ze róznie reaguje on na rodzaj energii luprowadzajqcej go uj ruch po strunach.Technika smyczkowa to umiej?tnoáé ujykorzysty-wania spr??ystoáci smyczka dia celów artykulacyj-nych, umiej?tnoá6 stosoujania potrzebnego w danym ujypadku podzialu dlugoáci smyczka oraz dozoujania graujitacji praujego ramienia; to sztuka Iqczenia pr?-znoéci mi?éni z ich elastycznoáciq, znajomoáé fun-kcji kazdego ze stamów, od barkowego poczqujszy na czulych resorach palcoujych skonczyujszy.Kazdy ze znanych lu muzyce rodzajóu; artykulacji jest na instrumentach smyczkowych wzbogacony pa-roma odmianami. Kazd^ z tych odmian mozna wy-konaó oddzielnym poruszeniem smyczka przy ró-ujnoczesnej zmianie jego kierunku b^dí grupou^aé artykuloujane uj dany sposób díuji?ki, rozmieszcza-jqc je na poci^gni?ciu smyczka uj jednym kierunku. Smyczkoujanie lui^c jest tu synonimem artykulacji. Oczyujiécie, ze i praca lemej r?ki ma mazne, cho-ciaz nie decydujqce znaczenie przy artykulacji i for-mowaniu díiui^kóm. Stopien pr^znoéci i sily palcóu) lewej r?ki, precyzja rytmiczna w ich stawianiu na strunach, biegloáó ruchouja i chujytouja tej r?ki, umiej^tnoéó postugiwania si? odpoujiedni^ wibra-cjq mszystko to ma suje odbicie uj jasnoáci ar-tykulacyjnej danego tekstu. O rodzaju artykulacji decyduje jednak luybór danego smyczkomania i ujy-konanie. go przez r?k? praujq.W szkoleniu smyczkomca polozyó uji?c trzeba duzy nacisk na ujlaéciuje zrozumienie i docenianie tego zagadnienia. Uczniomie od samego niemal po-czqtku poujinni byé ujeú ujpromadzani. W ujydauj-nictujach dydaktycznych, ziulaszcza w éu5iczeniach, etiudach 1 szkolnych utmorach, znaki artykulacyjne powinny byé starannie dobrane i przemyélane. Po-zqdane by bylo, aby przynajmniej u nas uj Polsce znaki artykulacyjne byly przez ujszystkich redakto-rów wydaujnictuj dydaktycznych jednolicie rozumiane. Niestety spotyka si? dziá jeszcze ujáród smyczkoiu-cóuj pomieszanie poj?é, jeéli chodzi o nazwy peuj-