Endre Ady 1877-1919 [antikvár]

ENDRE ADY (22. XI. 1877. - 27. I. 1919.) Latem 1867 roku odbyía sie koronacja cesarza austriackiego, Franciszka Jozefa I, na króla W^gier. Ta przeswietna ceremónia zakoríczyia dluzszy proces historyczny - powstat kompromis, zwany w w^gierskiej historiografii „pojednaniem". W trakcie tego procesu, w ramach unii realnej, kapitalistyczne kregi austriackie i ziemska szlachta w^gierska uzgodnili prawne, polityczne i ekonomiczne zagadnienia dotycz^ce wspólnego sprawowania wíadzy. W^gry, ze slabego punktu impérium Habsburgów, oznaczaj^cego staie zagrozenie dia dzierzawy z ujarzmionej wschodniej krainy, staty síq po 18 latach podpor^ Wiednia; a w Europie árodkowo-wschodniej powstalo nowe mocarstwo, monarchia austro-wtjgierska, którá az do rozpadu -do jesieni 1918r. - odgrywaia znacz^ rolQ w polityce miedzynarodowej. Od 1867r. proces rozwoju kapitalistycznego, który w 1849 roku ulegl zahamowaniu na skutek upadku w^gierskiej rewolucji burzuazyjnej i narodowych walk wol-noáciowych, zacz^f síq rozwijac w przyspieszonym tempie. Ci^zkie i uci^zliwe bylo áredniowieczne dziedzictwo, na likwidacjQ którego w 1848-49 roku nie starczylo czasu i teraz szlachta w^gierska, która znalazía sie wewn^trz baszt wladzy razem ze swoimi przywilejami, zachowuje je. System latyfundiós, który o^aniczyl nowoczeániejsze formy uzytkowania ziemi i dusií wiasnoác chlopsk^, obci^zyl swobodniejszy rozwój agrar-nego paristwa. Po przeciwnej stronie barykady spoiecznej zbierali si$ biedni bezrolni chíopi; tylko na czqsc z nich czekata mozli-woád pracy w miastach. Wi^kszosc z nich zarabiala na caly rok w czasie letnich prac rolnych; czQsto w ich planach pojawiaia si$ daleka Ameryka, jako bajeczna ziemia obiecana. Tysi^ce z nich wyruszaty w drog^, íegnaj^c si? na zawsze z ojczyzn^. Ich