Bővebb ismertető
Karabiny i karabinki M. Berthiera ^nalazty si? w uzbrojeniu Wojska Polskiego na poczgtku lat dwudziestych dwudziestego wieku. Wyparte zostaty niebawem przez doskonalsze karabiny Mausera wz. 1898. Jednak we wrzesniu 1939 r. w karabiny Berthiera wz. 1907/15 MI 6 byty uzbrojone niektóre pododdziaty Obrony Narodowej oraz nieliczne pododdziaty jednostek rezerwowych. Bron ta stuzyta takze zotnierzom polskiego ruchu oporu na terenie catego kraju.
KARABIN POWTARZALNY BERTHIER wz. 1907/15 M16
mSTORIA
KARABINU POWTARZALNEGO Berthier wz. 1916
W drugiej polowie XIX stulecia zacz^to powszechnie wprowadzac do uzbrojenia wojsk karabiny tado-wane od tytu. Karabiny te mozna byto tadowac w pozycji lezgcej. Nowa bron charakteryzowaia si§ sto-sunkowo duzg szybkostrzeinosci^, jakiej nie pesiada) zaden ze znanych wówczas wzorów broni palnej. Karabin odtylcowy, tzw. iglicowy, którego wynalazcg byl pruski konstruktor Mikolaj Dreyse, zastosowano po raz pierwszy w 1841 r. do uzbrojenia piechoty armii pruskiej. W innych armiach z nieufnosciq od-noszono si? do tej nowosci. Dopiero po doswiadcze-niach wojny austriacko-pruskiej w 1866 r., w której na jednego rannego lub zabitego zolnierza armii pruskiej przypadlo osmiu rannych lub zabitych zotnierzy austriackich, zaczfto szybko przezbrajac wojska w karabiny odtylcowe. Prowadzono takze energiczne prace nad doskonaleniem tej broni. Jednym z najlepszych karabinów tego okresu okazal si? francuski jednostrzatowy karabin iglicowy wz. 1866, wprowadzony do uzbrojenia armii francuskiej. Byla to zna-cz^ca konstrukcja w dziejach broni palnej tadowanej od tylu, opracowana przez mistrza francuskiego arsenatu artyieryjskiego Antoniego Alfonsa Chasse-pota.
Spionka naboju do karabinu A. A. Chassepota zos-tata umieszczona centralnie, w árodku podstawy naboju. W rozwoju techniki broni strzeleckiej byt to
KARABIN WZ. CHASSEPOTA
istotny postfp. Zastosowac mozna bylo bowiem krót-szg iglic?, która nie musíala juz przebijac catego tadunku prochowego. Ten sposób zapaiania tadunku zapobiegal szkodliwemu przedostawaniu si? gazów prochowych do tylu. Czgsc denna naboju uszczel-niana byla za pomoc^ kauczukowej wkladki. Kompli-kowato to nieco produkcjg naboju, lecz wpiywato na zwigkszenie niezawodnosci dziatania i bezpieczen-stwa strzelajgcego. Karabin wz. 1866 A. A. Chassepota stanowit podstawg do opracowania kolejnych konstrukcji broni.
Nalezy zaznaczyc, ze do 1875 r. armie wszystkich licz^cych sig patistw wprowadzily do uzbrojenia swoich wojsk brorí odtylcowg. Dgzono jednoczesnie, aby broíi tg doskonalic, bowiem pole walki stawiafo coraz wyzsze wymagania. Poszukiwano wigc iep-szych rozwigzan. Wraz z przedsi?wzi?ciami majgcymi na celu doskonalenie samej broni, gtównie w zakre-sie zwigkszenia jej szybkostrzeinosci, prowadzono prace nad ulepszeniem amunicji. W efekcie tego powstat nabój zespolony ze spionkg umieszczong centralnie w tusce metalowej.
Karabinem na nabój z tuskg metaiow^, przyjftym do uzbrojenia armii trancuskiej, byl jednostrzatowy karabin opracowany przez generala Basile Grassa, oznaczony wz. 1874, z zamkiem slizgowo-obrotowym. Powstal on w wyniku prac prowadzonych nad doskonaleniem karabinu wz. 7866 Chassepota. Dosto-sowano go do naboju kai. 11 mm (11 x 59 R) o cen-tralnym zaptonie. Stosowano trzy wersje tego karabinu, róznigce sig tylko dlugosciq lufy.
Postgp techniczny w dziedzinie broni strzeleckiej oraz doswiadczenia wykazywaty, ze pozostajgcy w uzbrojeniu armii francuskiej karabin wz 1874 konstrukcji B, Grassa okazat si§ wkrótce niewystarcza-jgcy. Zaczfto piinie odczuwac potrzebg wprowadze-
- ' •