Mistrzowie Malarstwa Europejskiego [antikvár]

MUZEUM SZTUK PIIJKNYCH w Budapeszde zajmuje wsród muzeów europejskich honorowe miejsce dziçki uniwersalnemu charakterowi swoich zbiorów i wielkiej liczbie dziel pierwszorzçdnego pçdzla. Zbiory Sztuki Dawnej, obejmuj%ce ponad dwa tysi^ce dziel, 2 których szeácset wchodzi w skiad ekspozycji staiej, dajíj bogaty obraz ewolucji malarstwa europejskiego pocz^wszy od XIII wieku, az po narodziny sztuki nowoczesnej w XIX wieku. Do najciekawszych nalez^ zespoly wloskiego renesansu, siedemnastowiecznego malarstwa holenderskiego, a zwlaszcza kolekcja malarstwa hiszpanskiego, z której rang% mog^ siç równac tylko niektóie muzea na swiecie. Gmach Múzeum Sztuk Piçknych, wzniesiony w stylu neoklasycznym przez architektów Alberta Schi-kedanza i Fiiipa Herzoga, liczy przeszlo 60 lat (1906), ale historia naszych zbiorów siçga w przeszloác dalszg o dwa wieki. Ich powstanie i rozwój uwarunkowane byly specyfik^ dziejów Wçgier. Wladcy sredniowieczni, a pizede wszystkim Maciej Korwin, wielki król i mecenas wçgierskiego Odrodzenia, zebrali w swych rezydencjach sporo dziel sztuki o duzej wartosci. Wszystkic te skarby zaginçly w czasach okupacji tureckiej lub zostaly wywiezione do Wiednia przez Habsburgów. Bez sladu zniknçly arcydziela, których istnienie w palacu Madeja Korwina w Budzie potwierdzaj^ dokumenty pisane. Jedynie 2 opisów i biografii Vasariego znamy Madonnç Leonarda lub plaskorzeabç Ver-rocchia, przedstawiaj^c^ Aleksandra Wielkiego - dar ksigz^t wloskich. Po zajçciu Budy przez Turków i podziale kraju na tizy czçsci, niewola i zamieszki wojenne nie pozwolily mecenasomi znaw-com na zamawianie i gromadzenie dzieí sztuki. Monarcha rezydowal w Wiedniu albo w Pradze -tam przechowywano kolekcje cesarskie i tam znalazly siç bogactwa pochodz^ce z Wçgier. Wielc cennych okazów 2 siedemnastowiecznych zbiorów wçgicrskich zabrano do Wiednia, a niektóre 2 nich zostaly ostatec2nie stracone dla kraju w wyniku procesów o obrazç majestatu i konfiskaty míenla. Takie oto przyczyny spowodowaly, ze az do XVIII wieku nie mógl tu powstac zaden powazny zbiór, bçd^cy zal^zkiem pr2ys2lej galerii narodowej. Dopiero po wyzwoleniu kraju spod okupacji tureckiej i odbudowie ?yda kulturalnego i artystycznego, a wiçc pod koniec XVIII wieku, narod2Íla siç mysl stwor2enia wçgicrskich 2biorów pubhc2nych. W roku 1802 2ostalo otwarte Mu2eum Narodowe, 2aio2one pr2e2 hrabiego Ferenca Széchényiego. Obejmowalo ono przede ws2ystkim dokumenty historyczne, a kolekcje malarstwa narastaly z biegiem czasu. Punktem wyjscia tego rozwoju byl zapis Lászla Jánosa Pyrkera, arcybiskupa Egeru. Podarowai on w 1836 roku Mu2eum Narodowemu 190 obra2ów, pr2cde ws2ystkim s2koly wloskiej, które w wiçks2oaci nabyl podczas swego patriarchatu w Wenecji, na pocz^tku XIX wieku. Znalazio siç tam kilka dziel bardzo cennych, na przyklad Portret Giorgiona, Katarina Cornaro Gentile Belli- niego, prace Lorenza Lotta, Veronesa i inne, naleá^ce dzis do cymeliów budapesztenskiego Mu2eum Sztuk Piçknych. Parç doskonalych obrazów u2yskalo Muzeum w latach 1832-1836 pr2ez zakup zbioru Jankovicha. Kolekcjoner, Miklós Jankovich, gromadzil przede wszystkim obiekty zwi^zane z tradycjíi wçgiersk^, ale prócz tego posiadal kilka obrazów o znaczeniu swiatowym, na przyklad