Muzea Krakowa [antikvár]

WST^PTADEUSZ CHRUSCICKI Dyrektor Muzeuw NarodowegoKsi^ka ta poswifcona jest kolekcjom sztuki, zgromadzonym w krakowskich muzeacii oraz instytucjach, które wprawdzie nazwy muzeum oficjalnie nie nosz?, lecz funkcj? muzealnq faktycznie peinig dzi?ki swym bogatym zbiorom artystycznym udostfpnianym publícznosci.Wspólng i jedyng w swoim rodzaju opraw? tych zbiorów stanowi samo miasto0substancji przesyconej walorami historycznymi i artystycznymi. Owo miasto-mu-zeum kaze nam uczynic przedmiotem uwagi Czytelnika najcenniejsze dziela przyna-lezne do rozmaitych kolekcji, nie zas zasoby jednego tylko muzeum, bo wiele swietnych obiektów sztuki w Krakowie konfynuuje do dzis swg egzystencj? poza gmachami muzealnymi, a cz?sto w bezposrednim fizycznym i ideowym z muzeami s^siedztwie, stanowigc ich naturalne dopebiienie oczywiste na miejscu, znikajgce w ksi^ce. Mowa o dzielach zabytkowej architektury iich trwalym wyposazeniu, np. zamku króiewskiego na wzgórzu wawelskim, licznych swigtyn i palaców, slawnych budowli publicznych i karaienic mieszczanskich. Wszystkie te obiekty zachowujq sw^ szlachetnosc pozostajgc w miejscach naturalnego przeznaczenia, a wraz z tymi, którym história wyznaczyla miejsce w Salach galerii muzealnych, tworzq w Krakowie harmonijnq jednosc, odpowiadajgcq na równi dawnym, jak i wspólczesnym nam pragnieniom pozostawania w kr?gu wartosci wyzszych, poczuciu ciqglosci ludzkiej kultury i jej wybitnych materializacji.Gdy pansrwo polskie na przelomie pierwszego i drugiego tysigclecia wkroczylo na scen? ówczesnego swiata, na polu artystycznym zetkn?io si? z wykrystalizowang w wielowiekowym procesie formacjg sztuki romanskiej, którg przyj^lo. Sytuacja ta utrwalila na przyszlosc Igcznosc kultury polskiej z kulturg lacinskg. Inspiracje w powaznym stopniu czerpano poczgtkowo z pohidnia, a wi?c z Moraw, pózniej zas Czech. Z czasem ustalily si? kontakty z Rzymem i Cesarstwem, co w konsekwencji zapewniío bezposrednie oddzialywanie wzorców uniwersalistycznej kultury konty-nentu z glównych jej zródel na dhigi okres.Badacze sztuki poshigujg si? poj?ciem stolic artystycznych, stwierdzajgc formowanie sif, istnienie i oddzialywanie w róznych miejscach i czasie osrodków odgrywajgcych nadrz^dng rolg zarówno w stosunku do powszechnych dziejów mysli i twórczosci, jak1wyraznie dominuj^cych w obrazie kultury powstajgcej na obszarach wyodrfbnio-nych w wyniku dzialania splotu rozmaitych przyczyn natury polityczne j, ekonomicz-nej, etnicznej i innych.Jako osrodek taki odnajdziemy Krakow zarówno w odleglych dziejach, jak i we wspólczesnym obrazie Polski, wreszcie wsród dziedzictwa kulturalnego Europy. Od wczesnego sredniowiecza przez pói tysigca lat Kraków byi stolicg Polski. Szczfsliwie przetrwaí bez wi?kszych zniszczen najbrutalniejszq ostatnig wojn? swiatow^. Obecnie Kraków przezywa swój trzeci z kolei zloty wiek", wpisujgc si? na list? obiektów swiatowego dziedzictwa kulturalnego, podlegaj^cego powszechnej opiece i ochronie.Czasy sredniowiecza az po epok? renesansu w wieku XVI to pierwszy okres swietnosci miasta, a wifc i sztuki w tym miescie, opromienionym barwnym i inspirujqcym zyciem dworu króiewskiego, patronujgcego mu z wawelskiego wzgórza. W owym okresie rosngcego w pot?g? bogatego panstwa ostatnich Piastów