Redziny wyzyny lubelskiej wytworzone ze skal weglanowych okresu kredowego [antikvár]

WST^P R^dzina - nazwa uzywana w wi^kszosci systematyk glebowych w swiecie na okreslenie gleb wytworzonych ze skal w^glanowych i gipsów wywodzi si$ z polskiego ludowego nazewnictwa. Zródloslowem ma byc slowo „rzedzic" stosowane na okreslenie odglosów pracy pluga na tych przewaznie bogatych w szkielet glebach. Jest godne podkreslenia, ze mimo wielu rozbieznosci nawet w systematyce gleb wytworzonych pod wpíywem wzgl^dnie stalyeh czynników glebotwórczych i typologicznych (klimat, roslina) nie kwestionowano nigdy odr^bnosci gleb wytworzonych ze skal w^glanowych niezaleznie od strefy klimatycznej. Przyczyng. tego jest fakt, ze nie tylko w polskim ludowym nazewnictwie gleby te wyodr^bniono znacznie wczesniej niz powstaly systematyki naukowe. Do dzis na okreslenie gleb wQglanowych w pohidniowej cz^sci NRD i NRF uzywa starej nazwy „Fleins-erde", lub gleby „sadzowe", w Czechoslowacji - „islinowatka", na szwedzkich wyspach Baltyku - „alvar'', a na Kaukazie - „gacza". Nazwy te utrzymujg. síq, chociaz do naukowej nomenklatury weszla nazwa „r^dzina", która zakonczyla zdaje síq walk^ o prawo pierwszenstwa z okresleniem „gleby próchniczno-WQglanowe'', uzytym po raz pierwszy przez Stremme i jeszcze do dzis gdzieniegdzie lansowanym. Potrzeba wyodr$bnienia r^dzin w osobn^ jednostk^ narzucaj^ca síq bez gl^bszych badan naukowych jest zwi^zana ze specyfik^ dzialania w^glanu wapnia. Jego wplyw szczególnie jaskrawo daje síq zaobserwowac w strefie klimatu umiarkowanego wilgotnego sprzyjaj^cego bielicowaniu gleb. Z tej strefy klimatycznej wywodz^ síq wíqc najliczniejsze opracowania dotycz^ce gleb w^glanowych. Specyficzny charakter skaly macierzystej r^dzin jest przyczyn^, ze wydzielenie ich w osobn^ grupQ nast^pilo stosunkowo wczesnie. Odr^bne ich potraktowanie zachowalo siq do dzis, chociaz w chwili obecnej dominuje uznanie czynników egzogenicznych jako podstawy procesów glebotwórczych lez^cych u podstaw systematyk genetycznych. O „ziemiach" kredowych czy marglowych wspomina síq juz w koncu