Srbi i Srbija u Madarskoj Istoriografiji XIX veka [antikvár]

UVODNA RAZMATRANJA Izucavanje istorije madarsie istoriografije devetnaestog veka (1790-1918), samo po sebi predstavlja slozen istrazivacki zadatak, kod kojeg se mora imati Li vidu sve ono sto je na druslvene nauke, posebno nacionalne, nauku o jeziku, knjizevnost i istoriografiji! imalo iiticaja i doprinelo njihovom razvoju u nauc-ne discipline, u modemom znacenju reci. Koreni shvatanja i dostignuca madarske istoriografije temeljilo se na dosti-gnucima i rezuitatima istrazivackih metoda, kritike izvora i duhovnih kretanja 18. veka, i rezuitati oliceni u delima jezuitskih istrazivaca, erudita i antikvara, znacili su poiaganje temelja madarske naucne istoriografije, koja se u posebnu naucnu disciplinu razvila tokom 19. veka. Pod uticajem duhovnih kretanja tog doba, trazeci svoje mesto u svetskim kretanjinia i u svom neposrednom okruzenju madarska istoriografija svoje zaninianje je prosirila i na izucavanje istorije susednih naroda. Sticajem istorijskih okolnosti, njihova veza nije ostala na nivou susedskih odnosa, nego je prerasla u sudbinsku povezanost. Takav odnos je madarski narod imao prema svim onim susednim narodima, koji su ziveli na teritoriji Ugarskog kraljevstva, u raznim istorijskim periodima, narocito nakon etnickih promena, kője su nastale na njenoj srednjovekovnoj etnickoj teritoriji, nakon oslobodenja od Turaka, u razlicitim drzavnim oblici-ma, sa razlicito artikulisanim istorijskim interesima.' U torn kontekstu posebnim se moze smatrati i odnos madarskog i srpskog naroda, koji je imao odraza i na naucne discipline drustvenih i hunianistickih nauka, medu kője, pored nauke o jeziku i knjizevnosti, spada i istoriografija. Oblasti drustvenih nauka, kao izrazito nacionalne discipline svoj puni razvoj dozivele u naznacenom periodu (1790-1918), koji je kao period afirmacije nacije i nacionalnog, po tadasnjem shvatanju, znacilo i sustinu drzavnog ra-zvoja, sto se na polju istoriografije manifestovalo u suprotstavljenim nacio-nalnim interesima. Madarska istoriografija koja je izucavala slozenu istorijsku sudbinu sopstvene drzave, baveci se sopstvenim istorijskim problem ima stvo-rila je specificnu sliku istorije susednih naroda i ugradila je u svoju istorijsku II I ^ ) ; I ' Poseban korpus pitanja u torn kontekstu cine rumunsko-madarski, i posehan hrvatsko-madarski odnosi, kője se tumace samim statusom Hrvatske i Erdeija u drzavnom ustrojstvu.