Twee eeuwen tekenkunst in de Nederlanden [antikvár]

Dit boek omvat twee eeuwen tekenkunst in de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden, samengevat in een keuze van vierenzestig in Nederland zelf veelal nooit eerder gepubliceerde tekeningen. Dat kJinkt verwonderlijk, maar het is te verklaren uit het feit dat zij zich in het bezit van het Museum voor beeldende kunsten in Boedapest bevinden. Het merendeel - zoals trouwens de gehele verzameling tekeningen van dit museum - is afkomsting uit de Esterházy-collectie. Deze wereldvermaarde collectie schilderijen, etsen en tekeningen werd in dertig jaar tijds bijeengebracht door de Hongaarse vorst Miklós Esterházy (1756-1833). Hij verwierf enige belangrijke particuliere verzamelingen (Praun, Poggi, Nowohratsky-Kolowrat) en vulde zijn bezit vervolgens systematisch aan via de internationale kunsthandel. Een tweede pakkét van belang - dat zich echter in omvang en kwaliteit niet met de Esterházy-collectie kan meten - stamt uit de nalatenschap van István Delhaes. Deze Weense schilder van Hongaarse afkomst verwierf zich door systematische aankopen uit particuliere verzamelingen en bij kunsthandelaren in de laatste drie decennia van de vorige eeuw een belangwekkende verzameling grafiek, die hij bij zijn dood in 1901 aan de Hongaarse staat vermaakte. Een ander deel van deze Noord- en Zuidnederlandse tekeningen kwam door schenkingen en aankopen in het bezit van het museum. Aan het begin van deze eeuw voerde de toenmalige museumdirectie een actief aankoopbeleid en verwierf verscheidene belangrijke bladen, voornamelijk uit de zeventiende eeuw, bij o.a. Artaria in Wenen, Boerner in Leipzig en Prestel in Frankfort. In de jaren na de eerste wereldoorlog kon er van grote aankopen geen sprake zijn. Het grote geld was bij de nouveaux riches terecht gekomen en musea moesten zich beperken tot toevallige aankopen uit particuliere verzamelingen. Ditzelfde gold ook voor de jaren na de tweede wereldoorlog. Intussen bestaat de verzameling tekeningen uit de Nederlanden uit meer dan zevenhonderd bladen, bijeengebracht in honderdvijftig jaar. De keus uit deze rijkdom werd natuurlijk in de eerste plaats bepaald door de kwaliteit van de tekeningen - om die reden werd de vijftiende eeuw buiten beschouwing gelaten - maar daarnaast is ernaar gestreefd, het beeld van de ontwikkeling van de verschillende scholen gedurende twee eeuwen zo volledig mogelijk te illustreren. De tekenkunst uit de Nederlanden in de zestiende en zeventiende eeuw is weliswaar sterk vertegenwoordigd in de museumcollectie van Boedapest, maar het was desondanks niet mogelijk de lijn van de artistieke ontwikkeling ononderbroken in beeld te brengen, omdat er van belangrijke meesters als Hieronymus Bosch, Lucas van Leyden, Pieter Bruegel, Anton van Dyck en Adriáén Brouwer, eenvoudig geen bladen voorhanden waren. Voor de Nederlandse liefhebber is dit geen al te groot probleem, omdat men in Nederland de illustratieve voorbeelden voor het grijpen heeft. Bovendien zijn deze belangrijke meesters van de tekenkunst in de uitvoerige inleiding in de historische perspectief geplaatst. In de verklarende teksten bij de gereproduceerde tekeningen zijn de belangrijkste gegevens omtrent de tekeningen en hun plaats in de kunstgeschiedenis kort samengevat voor de liefhebber. (Professionele belangstellenden worden verwezen naar de Engelstalige wetenschappelijke catalogus van het museum, waarvan het eerste deel is verschenen.) De bibliografie is gebaseerd op de nieuwste vakliteratuur. Voor wat de zestiende eeuw betreft is dit de