Zarys Historii Architektury [antikvár]

IWiadomosci wst§pne 1.1. Pojada ogólne Pojada — budowla, budownictwo, architektúra czy styl, sq wszystkim dobrze znane i niejednokrotnie uzywane w mowie potocznei, wymagaja one jednak w niniejszym podr^czniku dokladniejszego omówienia. Budowlq — jak wiemy z budownictwa ogólnego — nazywa síq ka?de dzielo r^k ludzkich trwale pol^czone z gruntem. Moze to byc bu-dynek, lub zespól budynków, równiez most, túnel, wiadukt, a nawet droga, slup czy ogrodzenie. Budownictwo — jest to dziedzina dzialalnosci czlowieka, który opanowal techniczne umiej^tnosci wznoszenia budowli lub ich zespolów odpowiednio na potrzeby bytowe danej epoki. Uklad elementów zestawiony przez budowniczego, wedlug wymagan techniki budowlanej w okreslonym czasie jej rozwoju, tworzy konstrukció budowlanq. Konstrukcja powinna bezpiecznie przeno-sic obciqzenia wynikajqce z jej funkcji bez przekroczenia wytrzymalosci materialu, z którego zostala wykonana. W dawnych czasach budowniczy byl równoczesnie architektem i kon-struktorem, a cz^sto tez kierownikiem budowy. Znajomosc wytrzymalosci materialów opieral na doswiadczeniu poprzedników i wlasnym, a statecz-nosc konstrukcji, wytrzymalosc jej elementów i dopuszczalne rozpi^tosci, ustalal wylgcznie metodq doswiadczen na mcdelach. Stqd tez w zabytko-wych budowlach, które b^dziemy omawiac, zobaczymy niespotykane we wspólczesnym budownictwie pot^zne masywy murów, podpierane dodat-kowymi przyporami lub skomplikowane konstrukcje, wychodzqce poza bryly budynków i podtrzymuj^ce ich sciany i sklepienia. Dopiero gdy w XVIII wieku wprowadzono do budownictwa zeliwo, a nieco pózniej stal i zelbet — nast^puje z wolna podzial na tych, którzy projektujq architektúra i funkcji budynku — czyli archi-tektów i konstruktorów tych, którzy obliczajq konstrukcje bu-